İslam - RAYU.ORG

İslam İlim Geleneğinde Metn-Şerh-Hâşiye-Ta’lîka-Tekmîle

İslâm medeniyeti, ilim üzerine inşa edilmiştir. Kitaplar, ilmin aktarılmasına vasıta olduğundan, İslâm medeniyetinde mühim bir yeri vardır. Ayrıca, kitaplar, muhtelif yazı stilleri, üzerlerine yapılan süslemeler ve ciltleriyle birer sanat eseri muamelesi görmüşlerdir. Bu yazıda, kitapların muhtevası üzerinde durarak, aralarındaki hiyerarşiyi ifade eden, metn, şerh, hâşiye, ta’lîka ve tekmîle gibi mefhumlar hakkında malumat verilecektir [1]. Yeri…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

Osmanlı Medreselerinin Serencamına Dair Bir Anekdot

Osmanlı Devleti’nin en mühim müesseselerinden biri medreselerdir. Bunların üzerinde yapılacak araştırmalar, Osmanlı Devleti’nin siyasî, adlî, ilmî ve dinî yapısı ve bu yapıların zamanla nasıl ve ne ölçüde değiştiği hakkında önemli ipuçları verecektir. Düzgün işleyen her sistemde, belli bir müddet sonra bu sisteme gösterilen ihtimamın azalması sebebiyle, ortaya çıkan arızalar giderilmez olur. Bu sebeple bozulma kaçınılmazdır.…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

“Siyâsete Müteallik Âsâr-ı İslâmiyye”

Bursalı Mehmed Tâhir (1861-1925), biyografi ve bibliyografi türünden eserler kaleme almış velûd bir yazardır (hayatı ve eserleri için bkz. [1]). Siyâsete Müteallik Âsâr-ı İslâmiyye kitapçığı biyografik eserlerindendir. Aşağıda bu kitapçığın mukaddimesinin transkripsiyonu verilmiştir [2]: Bir kaç gün evvel ezkiyâdan bir muharrir ile görüştüm. Eslâfımızın âsarı hakkında bir meclisde duyduğu şeyleri nakl etti: Güya âsar-ı mezkûrenin en çoğu…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

İslâm İlim Geleneğinde Elğâz

İslâm medeniyeti, ilimle temayüz ettiğinden, ilmin aktarım vasıtalarından biri olan kitaba ehemmiyet verilmiştir. İlimlerin kitaplara aktarılması sadece nesir şeklinde olmamış, manzum eserler de kaleme alınmıştır. “İslâm İlim Geleneğinde Şiir” başlıklı yazıda bu mesele ele alınmış ve her ilim sahasından misaller vermeye çalışılmıştı. İlmin genç nesillere sevdirilmesi ve onların tahsil hayatlarının evvelinde, ağır ve itici metinler…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

Osmanlı’yı Ecnebi Seyyah ve Sefirlerden Anlamak!

Hatıratlar, tarih ilminin aslî kaynaklarından olmasa da tâli kaynakları arasındadır. Hal böyle iken, sadece hatıratlar üzerinden hüküm vermek ilmin hududlarını aşmak anlamına gelmektedir. Bu sebeple, Avrupalı sefir veya seyyahların hatıratları üzerinden İslam dünyası hakkında genellemeler yapmak hatalı neticelere yol açabilir. Bilim tarihçisi Sevim Tekeli, 16’ıncı Asırda Osmanlılarda Saat ve Takiyüddin’in “Mekanik Saat Konstrüksüyonuna Dair En Parlak…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

“The Introduction of Arabic Learning into England”

Avrupa’daki ilmî faaliyetlerin ivme kazanması önemli ölçüde İslam medeniyetindeki ilim adamlarının meclislerinde yetişen Avrupalılar sayesinde ve bu ilim adamlarının yazdıkları Arapça kitapların Latince’ye tercümesiyle başlamıştır. Modern bilimin başlangıcı olarak gösterilen Kopernik’in güneş merkezli kainat tasavvurunun Müslüman bilim adamları ile irtibatını George Saliba Islamic science and the making of the European Renaissance ve Rethinking the Roots of Modern…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

“Arapça Yazma Eserlerde İcâzet”*

İcazet, yazmaların genellikle colophon’a {neşr bilgisinin bulunduğu yer} yakın veya kapak sayfasına yazılmış okuma veya işitme sertifikasıdır. Bu sertifika sahibine metni nakletme (aktarma), okutma veya fetva verme hakkı sağlamaktadır. Bir anlamda okumanın yapıldığına şahitlik etmektedir. İcâzetü’t-tedris okutmaya müsaade etmektedir; icâzetü’s-semâ’ ise okumaya iştirak edildiğini ve okunan metni nakletmeye müsaade edildiğini göstermektedir {Avrupalı tarihçiler, modern üniversitelerdeki doktoranın izini Ortaçağ’da latince licentia docendi olarak adlandırılan öğretim üyeliği belgesine…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

İslam İlim Geleneğinde Şiir

Şiir, duygu ve düşüncelerin belki en tesirli aktarım vasıtasıdır. Modern cemiyette gözden düşen şiir, İslam medeniyetinde sadece bir eğlence veya edebiyat türü olarak değil; aynı zamanda maarifte de müeessir bir şekilde kullanılmaktaydı [1] [2]. Hendese (geometri), heyet (astronomi), kimya, sarf ve nahv (morfoloji ve sentaks), lügat, tıp, fıkıh, hadis, akâid, ahlak, tarih, mantık gibi ilimleri…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

İmam Gazali’den Önce Mantık İlmi

Önceki yazılarda, İmam Gazalî’nin (v. 1111) el-Mustasfa kitabına atıf yapılarak “Mantığı tam olarak bilmeyen, ilmine güvenemez” cümlesi kullanılmıştı [1]. Kendi ilmine itimad edemeyenin ilmine de itimad edilmez. Ayrıca mantık ilminin İmam Gazali’den itibaren Müslüman ilim yolcuları için “farz-ı kifaye” kabul edildiğinden bahsedilmişti. Mantık ilmine bu kadar ehemmiyet atfettikten sonra, şu sual hatıra gelebilir. İmam Ebu Hanife (v. 150/767), İmam Malik (v. 179/795),…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

“İlmin değeri”

İmâmü’n-nühât (nahiv alimlerinin imamı) diye tanınan Fars asıllı Abdülkâhir el-Cürcânî (v. 471/1078) Delâilü’l-İ’câz adlı kitabının başında ilmin değerini şu sözler ile ifade ediyor [1]: .. şeref adına ne varsa yolu ilimden geçer, hayır namına ne varsa ilmin rehberliği ile elde edilir. Bütün meziyetlerin tepe noktasında ilim vardır. Kıvanca vesile olan her şeyin eksiksizliği ve doğruluğu ilim ile…
Devamı

rayuorg Haziran 30, 2026 0

Kategori: İslam